Da li se približava „smak svijeta“? Datum iz stare studije ponovo privukao pažnju

Jedan datum iz naučne studije stare više od šest decenija ponovo se našao u centru pažnje. Riječ je o 13. novembru 2026. godine, koji je još 1960. označen kao svojevrsni „dan sudnjeg dana“.

Ipak, iza ovog datuma ne krije se predviđanje stvarne apokalipse, već matematički model koji je pokušao prikazati šta bi se dogodilo sa svjetskom populacijom ukoliko bi se tadašnji trendovi nastavili istim intenzitetom.

Matematički model iz 1960. godine

Studija je objavljena u časopisu Science, a potpisali su je Heinz von Foerster, Patricia M. Mora i Lawrence W. Amiot sa Univerziteta u Illinoisu. Već sam naslov rada privukao je pažnju: „Doomsday: Friday, 13 November, A.D. 2026“.

Istraživači su tada napravili matematičku projekciju zasnovanu na podacima o rastu ljudske populacije tokom prethodna dva milenija. Prema njihovom modelu, ukoliko bi se ubrzani rast stanovništva nastavio bez ikakvih promjena, broj ljudi na Zemlji približio bi se beskonačnosti upravo 13. novembra 2026. godine.

To, međutim, nije značilo da će tog dana doći do uništenja Zemlje ili nestanka čovječanstva. Datum je bio posljedica matematičke ekstrapolacije tadašnjih demografskih trendova.

Zašto se prognoza više ne može posmatrati kao realna?

Od vremena kada je studija objavljena, struktura i dinamika svjetske populacije značajno su se promijenile.

Rast broja stanovnika počeo je usporavati nakon dostizanja vrhunca sredinom 1970-ih. Zbog toga pretpostavka da će se raniji ubrzani trend nastaviti istim tempom više nije održiva.

Drugim riječima, 13. novembar 2026. nije potvrđen kao datum bilo kakvog kraja svijeta. U originalnom radu taj datum predstavlja matematičku granicu do koje bi model doveo kada bi se tadašnji obrazac rasta nastavio bez promjena.

Šta nauka kaže o dalekoj budućnosti Zemlje?

Neka novija istraživanja bavila su se mnogo udaljenijom budućnošću naše planete.

Studija objavljena 2021. godine u časopisu Nature Geoscience procjenjivala je koliko bi dugo Zemlja mogla zadržati atmosferu bogatu kisikom. Prema tom modelu, takvi uslovi mogli bi potrajati još približno milijardu godina.

Jedan od faktora koji bi dugoročno mogao uticati na promjenu atmosfere jeste postepeno povećavanje Sunčevog zračenja. Promjene u klimatskom i geološkom sistemu Zemlje mogle bi s vremenom smanjiti količinu ugljendioksida dostupnog biljkama.

Manje ugljendioksida značilo bi i smanjenje fotosinteze, što bi se odrazilo na proizvodnju kisika. U dalekoj budućnosti takve promjene mogle bi stvoriti uslove nepovoljne za opstanak mnogih složenih oblika života.

Zbog toga se datum 13. novembar 2026. može posmatrati prije svega kao zanimljiv primjer istorijske matematičke projekcije. On nije naučna potvrda da će tog dana nastupiti smak svijeta