Prijevoznici iz Bosne i Hercegovine odlučili su prekinuti blokade teretnog saobraćaja na graničnim prijelazima prema državama Evropske unije, koje su bile uvedene kao vid protesta zbog problema s prekograničnim radom i boravkom profesionalnih vozača u zemljama EU.
Odluka o prekidu blokada donesena je nakon višednevnih protesta koji su izazvali značajne poremećaje u drumskom transportu, logistici i regionalnoj trgovini, te su doveli do dugih zastoja i kašnjenja u isporuci robe.
Šta je prethodilo prekidu protesta?
Protestne aktivnosti započele su 26. januara 2026. godine, u koordinaciji prijevoznika iz Bosne i Hercegovine, Srbije, Crne Gore i Sjeverne Makedonije. Teretni saobraćaj na pojedinim graničnim prijelazima prema Evropskoj uniji bio je blokiran kao odgovor na pojačanu primjenu pravila o boravku u Šengenskoj zoni, posebno odredbe o najviše 90 dana boravka unutar bilo kojeg perioda od 180 dana.
Prijevoznici su upozoravali da je ovakav režim neprimjeren specifičnostima njihovog posla, s obzirom na to da profesionalni vozači zbog prirode rada često borave u više država EU, ali ne koriste klasične oblike boravka poput turističkih posjeta.
Dodatni problem predstavlja uvođenje elektroničkog sistema ulaska i izlaska iz Evropske unije (EES), koji automatski evidentira svaki ulazak i izlazak iz Šengena. Ovaj sistem otežao je praćenje boravka vozačima, a u praksi je doveo do češćih vraćanja s granice, pa čak i deportacija zbog prekoračenja dozvoljenog boravka.
Zahtjevi prijevoznika
Prijevoznici su tokom protesta isticali nekoliko ključnih zahtjeva, među kojima su:
- izmjena ili fleksibilnija primjena pravila 90/180 dana, odnosno izuzeće profesionalnih vozača iz tog režima,
- unapređenje procedura za boravak i rad vozača iz zemalja Zapadnog Balkana u EU,
- smanjenje administrativnih i finansijskih opterećenja koja otežavaju međunarodni drumски transport.
Reakcije i prekid blokada
Nakon nekoliko dana protesta, Evropska komisija najavila je razmatranje nove vizne strategije kojom bi profesionalni vozači mogli biti prepoznati kao posebna kategorija putnika, što bi im potencijalno omogućilo duži i fleksibilniji boravak u Šengenskoj zoni. Ova najava dovela je do toga da prijevoznici u Sjevernoj Makedoniji i Crnoj Gori već 29. januara obustave svoje protestne aktivnosti.
U Srbiji i Bosni i Hercegovini u međuvremenu su intenzivirani razgovori između prijevozničkih udruženja i nadležnih institucija, nakon čega je donesena odluka o privremenom prekidu blokada teretnog saobraćaja. Prijevoznici su poručili da će rješavanje problema nastaviti kroz institucionalni dijalog na državnom i entitetskom nivou.
Regionalne posljedice blokada
Protesti prijevoznika imali su šire regionalne posljedice, utičući na:
- lance snabdijevanja na području Zapadnog Balkana,
- poslovanje izvoznika i uvoznika u više zemalja regije,
- logističke tokove i troškove transporta, uz bojazan da bi produžene blokade mogle dovesti do rasta cijena i dodatnih ekonomskih gubitaka.
Prekid blokada donio je privremeno olakšanje za saobraćaj i trgovinu, ali prijevoznici upozoravaju da bez sistemskog rješenja problema boravka i rada vozača u EU slične situacije u budućnosti nisu isključene.
